Oververmoeid? Slapen is niet dé oplossing (dit wel)

Oververmoeid? Slapen is niet dé oplossing (dit wel)

Oververmoeid zijn heeft voor jou als drukke kantoorwerker weinig meer te maken met fysiek moe zijn. Jij bent mentaal oververmoeid, van die enorme hoeveelheid denkwerk. En dat type moeheid los je net even anders op dan je denkt, zegt onderzoek – in 10 minuutjes!

17:00 uur, klaar op kantoor. De laatste paar uur van je middag heb je puur overleefd op keiharde caffeïne-kicks. Concentreren lukte al lang niet meer. Onderweg naar huis erger je je suf aan het verkeer om je heen. Eenmaal thuis ben je compleet uitgeteld en heb je nog maar weinig te missen. Je hebt de puf niet meer om zelfs maar de vaatwasser uit te ruimen (hoe ontspannend dat ook kan zijn, volgens onderzoek). Verder dan bankhangen, Netflixen en chips eten kom je vanavond niet. Veel te moe voor.

Tip: altijd haast en stress? Volg onze 1-daagse cursus time management!
Meer weten?

Klinkt bekend?

Dat was zo’n beetje een complete opsomming van de klachten die horen bij mentale oververmoeidheid:

Dit soort oververmoeidheid – het mentale soort – is een relatief nieuwe variant. Eentje die wetenschappers pas recentelijk dieper onderzochten.

Oververmoeid is vaak mentaal, ontdekt wetenschap

Dr. Art Markman (cognitief wetenschapper), dr. Roy Baumeister (professor in de psychologie), Kathleen Vohs (onderzoeker en professor in de psychologie, breinonderzoeker) en haar collega’s werkten samen om tot deze conclusie te komen.

oververmoeid

Kathleen, breinonderzoeker en professor in de psychologie, leidde het onderzoek naar (mentale) oververmoeidheid

Hun onderzoek onder leiding van Kathleen Vohs richtte zich op nieuwe inzichten ontdekken over oververmoeidheid en welk effect dit heeft op zelfbeheersing en wilskracht.

Je weet wel: geen puf meer hebben om jezelf tot broodnodige activiteiten aan te zetten, zoals gezond koken, sporten of niet snoepen. ‘Ego depletion’, heet het wanneer je daar de kracht niet meer voor hebt door oververmoeidheid. Ze onderzochten hoeveel er voor nodig is om jezelf en daarmee die bron uit te putten.

Wat ze ontdekten:

  • Het brein gebruikt energie voor wilskracht, zelfbeheersing en doorzettingsvermogen.
  • De bron van deze mentale energie (en dus van wilskracht) ís uitputtelijk.
  • Zodra deze uitgeput is, ben jij ook uitgeput.
  • Dit is ‘ego depletion’ of ‘mentaal oververmoeid zijn’.

“Men kan dus mentaal oververmoeid raken, waarmee ook de wilskracht uitgeput is. Maar is er een verschil tussen fysiek oververmoeid zijn en mentaal oververmoeid zijn?”

Dat was de daaropvolgende wetenschappelijke vraag. Een vervolgstudie moest het antwoord geven. Als onderdeel van een groot oververmoeidheidsonderzoek onder slapelozen werd er een experiment verricht.

oververmoeid

Om mentale oververmoeidheid en het effect op wilskracht te testen werden de deelnemers in twee groepen verdeeld. Beide groepen kregen dezelfde video’s te zien met een ranzige scene uit Trainspotting en een nog viezere scene uit Monty Python.

De twist: de ene onderzoeksgroep moest met een uitgestreken pokerface naar de scenes kijken. Niemand moest aan hun gezichten kunnen zien dat ze een ontzettend ranzige scene aan het kijken waren. Ze moesten zichzelf dus in toom houden, op basis van wilskracht. De andere groep mocht op een eigen, natuurlijke manier reageren. Vol afgunst, waarschijnlijk.

De dubbele twist: in elke groep waren een deel van de mensen 12 uur wakker (fysiek en mentaal nog redelijk fris) en een deel van de mensen 24 uur wakker (fysiek en mentaal oververmoeid).

De driedubbele twist: ná het bekijken van de video’s speelde elke groep een spel waarbij de winnaar de verliezer met een toeter in het gezicht mag blazen.

Wat bleek:

  • De mensen die zichzelf moesten beheersen tijdens het kijken van video’s, waren agressiever tijdens het spel. Ze konden zich niet meer inhouden, omdat ze mentaal vermoeid waren door het opgebruiken van hun wilskracht/zelfbeheersing.
  • Er was daarbij geen verschil tussen mensen die voldoende hadden geslapen (fysiek fris) en die al een etmaal wakker waren (fysiek moe).

De conclusie, volgens de onderzoekers:

“De resultaten laten zien dat mentaal oververmoeid zijn van een teveel aan zelfbeheersing niet hetzelfde is als moe zijn door slaapgebrek.”

oververmoeid

Hoe je mentale oververmoeidheid oplost

Om de vervelende effecten van een oververmoeid brein op te lossen – of zelfs te voorkomen, is het belangrijk om te beseffen waar de vermoeidheidsklachten vandaan komen. Je weet nu meer over wilskracht, en welk effect het heeft op je energieniveau. Het is een uitputtelijke bron, die jou uitput. Bedenk daarom goed waar je je wilskracht op loslaat, om je energie te sparen en niet meer elke dag oververmoeid thuis te komen.

Probeer eens voor jezelf na te gaan waar jij je wilskracht allemaal aan opgebruikt in het alledaagse leven:

  • Hoeveel én welke keuzes moet je op een dag maken? Denk aan grote en kleine keuzes. ‘Wat trek ik vandaag aan?’, ‘Ga ik met de fiets of neem ik de auto naar het werk?’, ‘Ga ik deze boze klant mailen óf bellen om uit te leggen wat er is misgegaan?’
  • Hoe vaak moet je bijvoorbeeld collega’s afwimpelen die je om een gunst komen vragen? Ook beleefdheid, behulpzaam zijn en collegialiteit put je uit.
  • Staan er koekjes en snoepjes in de kantine of op je afdeling, en moet je jezelf er constant aan herinneren dat suiker slecht voor je werk is en dat je daar dus beter vanaf kunt blijven?

Dat soort keuzes en prikkels. Allemaal mentale energievreters, in veel gevallen zonder dat je je ervan bewust bent.

Nu weet je waar jouw mentale oververmoeidheid vandaan komt; al dat soort beslissingen en vermoeiende denkwerkzaamheden. Nu is het tijd om te zorgen dat je je mentale oververmoeidheid voorkomt. Of, als het leed al geleden is, hoe je hem ‘geneest’.

Oververmoeidheid voorkomen

Meer routine

oververmoeid

Breng ten eerste meer routine aan in je leven. Nee, dat is niet saai. Plat op de bank liggen omdat je niks meer kunt door je oververmoeidheid: dat is pas saai. Routine beperkt je keuzes tot een minimum, waardoor je niet zo onnodig veel denkwerk hoeft te verrichten.

Denk daarbij aan routines in plaats van keuzes als:

  • Elke dinsdag en donderdag ga je sporten.
  • Elke maandag eet je bami, elke vrijdag haal je af.
  • Elke dag draag je ongeveer dezelfde werkoutfit: spijkerbroek, shirt of trui, nette schoenen. Het werkte uitstekend voor Steve Jobs.
  • Elke ochtend hou je hetzelfde ontbijtritueel.

Bedenk eens met welke keuzes jij jezelf de hele week door vermoeid en transformeer deze keuzes in routines. Maak hiervan een lijstje en voer dit lijstje in in je planning (agenda). Heb je in 10 minuutjes voor elkaar!

Minder afleiding

oververmoeid

Zorg ten tweede voor minder afleiding op kantoor en de rest van je leven. Al die onderbrekingen vergen veel van je wilskracht, omdat je telkens opnieuw de focus in je denkwerk terug naar boven moet toveren.

Een paar anti-afleiding tips, die je in nog minder dan 10 minuten gefixt hebt:

Oververmoeidheid genezen

Is het voor jou te laat om nog iets te voorkomen? Is het leed geleden en voel je constant die enorme futloosheid? Misschien valt er nog iéts te redden.

10 minuten niksen

oververmoeid

Neem een goeie break. Hoeft maar kort te zijn; 10 minuutjes laadt je brein al stevig op. Moeite met stilzitten tijdens het niksen? Ga naar buiten, voor een hoofdleegmakende wandeling door het groen. Heb je geen 10 minuutjes, noch een ‘buiten’ op dit moment? Pak dan een binnen-break, zolang je maar niets met je hoofd doet. Al kijk je een minuutje uit het raam. Of ga je er even rustig voor zitten met je kop koffie. Of nog beter; thee.

10 minuten hardlopen

Tip: meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'

En dan nog een mentaal-vermoeidheids-‘geneesmiddel’ voor je avondprogramma: sporten in plaats van bankhangen doet wonderen. Zoek dat laatste restje wilskracht op om je hardloopschoenen aan te trekken. Door elke dag even die hardloopschoenen aan te trekken en erop uit te gaan, zullen je mentale reserves langzaamaan weer worden aangevuld, mede doordat je denk-brein tijdens het lopen even helemaal niets hoeft. Begin met een klein blokje van 10 minuutjes en kijk of je het in de loop van de tijd ziet zitten om je nieuwe overmoeidheid-‘geneesmiddel’ verder uit te bouwen en van zijn positieve effecten te genieten.

… en 8 uur slapen

Een bonustip. Op tijd naar bed gaan kan nooit kwaad als je oververmoeid bent. Een goede nachtrust laadt zowel je fysieke als mentale energie op. Goed om jezelf even aan te herinneren wanneer de zoveelste Netflix-aflevering ingestart wordt: beter duik je je nest in op de juiste tijd. Deze mag wel wat langer duren dan 10 minuten; 8 uur ongeveer.

Dan is je brein weer fris – en jij weer fruitig!

Meer weten?

Meer leren over slimmer leven en werken met meer energie en tijd? Volg onze ééndaagse cursus time management! De oplossing voor langetermijn fris en fruitig blijven 😉

cursus time management
Mis geen enkele tip!
Meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'
Maximaal 2x per maand. Geen spam, beloofd!

Comments

  1. Martin reageert:

    prachtig artikel, wat mij een enorm inzicht verschaft. Ik ben zwaar oververmoeid, maar heb bore-out, zit 32 uur in kantoor met extreem veel afleiding (radio 538, telefoon, vragende collega’s, geschreeuw/gepraat) en heb 2 jonge kinderen en ben heel druk met studie tbv herscholing. Ik begrijp nu dat ik mentaal uitgeput ben!

  2. Hallo Martin, dank voor je reactie. We hebben toevallig net vandaag een artikel gepubliceerd over ‘bore out’ op onze andere website: https://assertief.nl/bore-out/. Misschien vind je dit interessant. Sterkte!

Trackbacks

  1. […] Hoe je oververmoeidheid aanpakt (nee, niet met slapen) […]

  2. […] heb je al zoveel gekozen dat je het door uitputting niet meer weet. Die oververmoeidheid wordt veroorzaakt door ‘ego depletion‘. Denk: 3 studies, 2 relaties en 4 banen […]

  3. […] gevoel op een werkdag terug en komt tenminste nog met een beetje energie óver thuis (in plaats van oververmoeid te zijn na een werkdag). En laten we wel wezen: een blijer mens is een leuker mens. Voor iedereen, […]

  4. […] noemen. Geen wonder dat we ‘s avonds massaal doorgaan met mail checken, terwijl we zouden moeten ontspannen en energie bijtanken. Je mailbox léégmaken lijkt al helemaal een illusie, wanneer de mails harder binnenstromen dan […]

  5. […] “Stress is het verschil tussen wat je wil en wat je kan”, zegt organisatiepsycholoog dr. Kilian Wawoe – compagnon van dr. Erik Scherder in hun gezamenlijke presentatie. […]

X