Omgaan met stress? “Niksen helpt niet”, zegt dr. Erik Scherder

Omgaan met stress? “Niksen helpt niet”, zegt dr. Erik Scherder

“Aaaah, even lekker een week ontstressen aan het zwembad”, denk je. Maar je denkt verkeerd, zegt ‘s Nederlands beroemdste neurowetenschapper Erik Scherder. Omgaan met stress van alledag, doe je wél met deze bewezen brein-fixers.

“Stress is het verschil tussen wat je wil en wat je kan”, zegt organisatiepsycholoog dr. Kilian Wawoe – compagnon van dr. Erik Scherder in hun gezamenlijke presentatie.

Je functie op het werk stelt bijvoorbeeld bepaalde eisen aan je. Je wil daaraan voldoen. Maar je kan niet alles (tegelijk). Of je kan het überhaupt niet, omdat je niet in de wieg gelegd bent voor een bepaalde baan. Of omdat je eigenlijk bent gaan doen wat je ouders van je verwachtten, in plaats van waar je eigenlijk goed in bent. Al die eisen waaraan je niet kunt voldoen, is wat je stress oplevert, zegt dr. Wawoe.

Tip: altijd haast en stress? Volg onze 1-daagse cursus time management!
Meer weten?

De ‘niet-wetenschappelijke definitie’, noemt hij het in zijn presentatie voor de Universiteit van Nederland. De ‘wel-wetenschappelijke definitie’ vult zijn collega dr. Erik Scherder aan. ‘s Nederlands beroemdste neurowetenschapper en tv-personality bij De Wereld Draait Door kan je namelijk precies vertellen wat er in het brein gebeurt zodra je stress hebt. En hoe je dus moet omgaan met stress.

Scherders aanvulling:

‘Stress is een circulaire samenloop van je Hypothalamus, die je Hippocampus en Frontale Lob uitput, die alle remmen op je Amygdala loslaten, wat je Hypothalamus verder aanwakkert.’

omgaan met stress

Helder?

Niet? Snap ik. Daarom legt hij het nog iets verder uit, in zijn mini-college over omgaan met stress:

 

Waar het dus op neerkomt, volgens dit verhaal van dr. Erik Scherder:

  • Stress start in de Hypothalamus.
  • Die veroorzaakt de aanmaak van cortisol – het stress hormoon.
  • Dat activeert de Hippocampus, die stress afremt (en je geheugen regelt).
  • Teveel stress leidt tot een overwerkte Hippocampus…
  • …en schaadt je Frontale Lob, die je Amygdala moet remmen.
  • Een ongeremde Amygdala betekent een ontketening van negatieve emoties.
  • Wat weer stress in de Hypothalamus aanwakkert.

De cirkel is rond:

omgaan met stress

Nu helder?

Dit is dus wat stress met je doet. Het maakt je hoofd moe en ontketent negatieve emoties. Herkenbaar? Daar wil je dus iets aan doen. Iets tegen doen, beter gezegd. Want zo werkt omgaan met stress:

Omgaan met stress doe je door de tegenreactie in je hoofd aan te wakkeren.

Want elk onderdeeltje in je brein heeft:

  1. een trigger die hem wakker schudt (stress) en
  2. een middel dat hem tot rust brengt, zegt dr. Scherder.

Omgaan met stress is een kwestie van de juiste balans tussen die twee vinden. Maar wat is de tweede? Wat is dat middel dat je hoofd tot rust brengt, en daarmee stress te lijf gaat?

Daar heeft dr. Erik Scherder het antwoord op.

omgaan met stress

Omgaan met stress – de 5 wondermiddelen

Yes, het antwoord komt in 5-en. Om de cirkel te doorbreken, zijn er 2 schakels die je kunt ontketenen: je Hippocampus en je Frontale Lob. Deze twee hersendelen reageren namelijk erg goed op bepaalde activiteiten, zegt Scherder.

En dat zijn niet activiteiten zoals ‘op vakantie gaan’, ‘niksdoen’ of ‘bankhangen’. Oftewel: niet hoe je omgaan met stress tot nu toe waarschijnlijk hebt aangepakt.

Dr. Wawoe: “Het idee dat je met vakantie je werkstress kunt kwijtraken, dat is maar zeer beperkt waar. […] Het laadt je op, maar daarna kom je in dezelfde stressvolle situaties terecht.”

Nee, Wawoe en Scherder raden je iets heel anders aan dan op vakantie gaan. Het is een manier van omgaan met stress terwijl je stress hebt. Een nieuwe manier van aanpakken, omdat stress nu eenmaal onvermijdelijk is in de meeste kantoorbanen – en op vakantie gaan of niksdoen slechts een tijdelijke oplossing is.

Dit zijn non-stop ‘omgaan met stress’-middeltjes, die je elke dag kunt toepassen en die je elke dag opnieuw helpen je brein te regenereren van die mentale vermoeidheid.

Ten eerste, iets waar je Frontale Lob ontzettend blij van wordt:

1. Muziek!

Dr. Erik Scherder zweert erbij. Hij is zelfs een complete muziek-revolutie aan het ontketenen, door te pleiten voor meer muziek in onderwijs, op het werk, in ziekenhuizen en zorgcentra. Zijn nieuwe boek draait zelfs compleet over muziek als hét wondermiddel voor je Frontale Lob. Het ontspant, het inspireert, het regenereert.

(Scherder is niet de eerste die dat ontdekte. 100 jaar onderzoek wees deze playlist aan als meest ontspannend voor je brein, allertijden.)

omgaan met stress

Je Hippocampus vaart, ten tweede, enorm goed bij:

2. Bewegen!

Het tegenovergestelde van nietsdoen. ‘Bewegen’ is een wondermiddel voor je brein als je het dr. Scherder vraagt. Zó’n wonderlijk middel zelfs, dat hij ook hier ooit een compleet boek over schreef.

Je Frontale Lob profiteert hier overigens ongegeneerd van mee. Net als bij de vierde tip:

3. Leer!

Nieuwe dingen leren is de remedie die je Hippocampus en Frontale Lob regenereert. Niet stil blijven zitten wanneer je mentaal vermoeid bent, maar juist uitdagingen opzoeken. Het klinkt lastig, maar het resultaat is het waard.

Dr. Wawoe:

“In de organisatiepyschologie, in mijn vakgebied, weten we dat je mensen die gestrest zijn of die een burn out hebben niet helpt door ze niks te laten doen.”

Het aanleren en verwerken van nieuwe vaardigheden heeft namelijk juist een ontzettend ontstressend effect op de Hippocampus en Frontale Lob in je hersenpan, zeggen Wawoe en Scherder. (Muziek geeft dat trouwens nog een extra zetje, omdat het helpt met nieuwe indrukken verwerken. Dubbele werking!)

Zolang je maar niet stilzit als je stress hebt. Oké, ‘s nachts mag je niks doen. Want de laatste tip van het anti-stress expert duo is deze:

4. Slaap!

Misschien een inkoppertje, omdat we al veel weten over de perfecte effecten van slaap op je hele brein. Maar daarom niet minder belangrijk! Slaap, slaap, slaap. Doe het genoeg, doe het op tijd, doe het goed. Of doe een middagdutje, in je pauze bijvoorbeeld!

omgaan met stress

+ Stop met multitasken

Er is daarnaast een anti-tip die dr. Scherder je nog wil meegeven. Iets dat je echt niet moet doen, in het omgaan met stress. Het verpietert je hersenpan doordat het je Hippocampus en Frontale Lob juist een flinke knauw geeft, die alleen maar stressbevorderend werkt:

Multitasken.

Dr. Erik Scherder benadrukt het graag nog eens extra in zijn presentatie: multitasken verpest de boel.

“Welke onderdelen in het brein spelen een grote rol bij het multitasken? Aha! Dat is de Frontale Lob in samenwerking met de Hippocampus. Daar zijn ze weer. Eigenlijk hetzelfde circuit [als bij stressbevorderende situaties].”

Dus:

Probeer in je planning dus vooral zoveel mogelijk taken één voor één op te pakken, dan hou je je hoofd tevreden. Of in elk geval fit genoeg om al dat werk überhaupt te kunnen uitvoeren. Want onthoud de woorden van Wawoe:

“Stress is het verschil tussen wat je wil en wat je kan.”

omgaan met stress

Hou je je hersenpan fris door omgaan met stress slim aan te pakken, dan kun je meer dan je denkt. En ja hoor: daar mag je gerust een weekje bij op vakantie om lekker niks te doen. Kan zeker geen kwaad! Maar:

“Zie niksdoen niet als dé oplossing voor omgaan met stress”, is wat Wawoe en Scherder mensen met stress en burn out op het hart drukken.

Omgaan met stress zoals je die op een gemiddelde kantoordag ervaart, doe je liever met 4 slimme middeltjes die de delen in je brein die lijden onder stress-overload bewezen regeneren. Op een heel simpele manier, elke dag (en nacht!) opnieuw:

  1. Luister muziek – het is de favoriet van je Frontale Lob.
  2. Beweeg – het effect op zowel Frontale Lob als Hippocampus is werkelijk wonderlijk.
  3. Leer – nieuwe indrukken verwerken ontstresst je brein.
  4. Slaap – dat doet namelijk het grootste regenerende werk, elke nacht opnieuw.
Tip: meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'

O, en stop met multitasken.

Zet dus gerust je favoriete muziek aan tijdens je werk, gewoon met een koptelefoon om je collega’s niet te storen. Ga vanavond naar de sportschool of maak een flinke wandeling in de buurt. Start eindelijk met gitaarlessen op zaterdagmiddag en vergeet strakjes je avondwekker niet – doet je qua omgaan met stress meer goed dan de meest ontspannen niks-vakantie ooit!

omgaan met stress

O, en volg eens onze één-daagse training time management. Gaat je nóg meer stress besparen 🙂 

Mis geen enkele tip!
Meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'
Maximaal 2x per maand. Geen spam, beloofd!

Comments

  1. Erna Ramerman reageert:

    Ik mis de effecten van mediteren op het brein in samenhang met stress

  2. Angela reageert:

    En nog punt 5) langdurig vrijen

  3. Erna, dank voor je reactie. Meditatie werkt inderdaad uitstekend tegen stress. Daarom hebben we er ook een apart artikel aan gewijd: https://timemanagement.nl/meditatie/

  4. Goede aanvulling Angela 🙂 Mocht je meer willen weten over de positieve effecten van vrijen op slaapgebrek (en daarmee indirect op stress), je leest het hier: https://timemanagement.nl/slaapgebrek/

  5. Eadgar Brauns. reageert:

    Ik vind dit allemaal gemakkelijk neer gezet. Of dit de oplossingen zou zijn. Naar mij idee gaat ieder ander anders met stress om. Sommige dingen die hier boven staan kunnen helpen. Maar is tijdelijk. Alleen als het mogelijk is je situatie proberen te verbeteren dat het minder stress oplevert. Door te leren om beter met stress om te leren gaan. Door meer psychische draagkracht te ontwikkelen.

  6. Hi Eadgar, bedankt voor je input. Je hebt hier namelijk een goed punt te pakken. Wat deze oplossingen van dr. Scherder namelijk doen is in feite precies wat jij zegt: je situatie verbeteren om minder stress te ervaren. Geen weekendje weg of avondje op de bank dus, om je stress weg te krijgen. Maar liever écht oplossen, door een aantal factoren in je dagelijks leven aan te passen. Muziek luisteren, goed slapen en stoppen met multitasken zijn zulke dingen. Dingen die júist niet tijdelijk zijn, en júist een degelijke manier zijn om je hele dagelijks leven te verbeteren en zo je psychische draagkracht te vergroten.

  7. Eadgar Brauns. reageert:

    Hallo Gerald.
    Juist bedoel ik dat stress zeker niet verkeerd hoef te zijn. Het is de manier hoe je er mee omgaat. Die zaken die stress veroorzaken zou je ook kunnen om zetten in een leerproces. Bijvoorbeeld het evalueren van situatie die moeilijk voor je zijn wat stress oplevert beter te leren herkennen of repeteren zodat dit op langere duur minder stress oplevert. Dus je zou stress kunnen zien als ’n uitdaging of stimulus. Natuurlijk in sommige situaties bijvoorbeeld het overlijden van ’n dierbare is dat een omgevingsfactor die uniek is en niet inherent aan een dagelijkse situatie zoals werk o.i.d. Zelfreflectie met afstand, boven op je situatie kunnen kijken , is uiteindelijk een voorwaarde om het stress punt om te kunnen keren.

  8. Anna Wteg reageert:

    Ik ben vooral geïnteresseerd in de stress uit je lijf te krijgen. Slapen doe ik gelukkig als de beste.
    De muziek die als top 10 staat is voor mijn brein verschrikkelijk irritant, het vibreert mijn hersenen zo akelig dat ik opspring van de stress die het veroorzaakt.
    De avondwekker kun je, net als de ochtendwekker, gewoon indrukken en negeren.

    En van (langdurig) vrijen word ik juist heel erg fit en klaarwakker, dat is vooral voor in de ochtend zeer geschikt. Dus los van het slaapverhaal vind ik het stress verhaal interessanter.

  9. Hi Anna, lichamelijke klachten die veroorzaakt worden door stress is een heel interessant onderwerp op zich én een probleem waar veel mensen dagelijks mee te maken hebben.

    Lees ons artikel “5 lichaamsdelen die stress vasthouden (en hoe je ’t loslaat)” eens, wellicht dat je hier wat fijne tips uit kunt halen: https://assertief.nl/stress-lichamelijke-klachten/

  10. Arno reageert:

    Vriendschappen lijken mij ook een heel erg belangrijke factor, althans zo ervaar ik dat!

  11. Ries van Meerten reageert:

    Alle 5 de punten nemen je mee en je gaat dingen even doen en of fanatiek doen, muziek neemt je mee leid je af, lost niks op, bewegen wat en hoe, iedereen denkt naar de sport school, teveel te fanatiek, lost niets op, leren tja je hele leven heb je al iets aangeleerd dus ga je de berg nog hoger maken van nutteloze kennis, lost niets op, slaap, tja misschien rust je uit maar half NL neemt een pil, maar ook weer als je wakker wordt is alles er nog, multitasken, dat komt doordat we willen, we moeten en kunnen niet stoppen, 1 voor 1 dingen doen oke maar dan komt de ongeduld, en lost weer niets op, misschien voor een enkeling, maar dit wordt te aards en te lichamelijk gericht gesteld, nee het werkt heel anders maar ja als ik daarover begint………………

  12. Maankobbe reageert:

    De dokter spreekt over een vicieus systeem met hormonen, neurotransmitters, e.d.m. Mijn vraag is of bepaalde elementen uit dat systeem te diagnosticeren zijn? Kan men iets objectief meten?

  13. Met de Braverman test kun je wel neurotransmitters meten.

  14. Jammer dat voldoende voedingsstoffen (gezonde voeding) in het rijtje vergeten wordt. Stress pleegt roofbouw op de mineralen en vitaminen en andere voedingsstoffen.

  15. Marcel reageert:

    Negeer styling- en hype-adviezen. Maak je wereld ietsje kleiner. Minder materialisme, minder hebbe, hebbe, hebbe…

  16. Erna Ramerman reageert:

    Gerald, ook dank voor je reactie en het duidelijke artikel over meditatie. Want ook mediteren is doen, je oefent in het “niets” doen 😉

  17. Kobe Maenhout reageert:

    De Braverman-test is een lange vragenlijst met ja/nee vragen. Eerder subjectief. Niet echt een meting. Mijn punt is, dat zonder objectieve diagnose(s) men om het even wat kan beweren…Ik had graag de geachte dokter zijn beweringen met goed onderzoek bevestigd gezien. Kan dat?

  18. Vraag het de dokter!

  19. Hendrik reageert:

    ‘100 jaar onderzoek wees deze playlist aan als meest ontspannend voor je brein, allertijden’ Een playlist met enkel monderne muziek.

  20. Marc reageert:

    Niksen is slechts een klein onderdeel van een “structureel gezonde balans” Zo’n gezonde balans bestaat uit veel meer dan alleen maar even “niksen” Het gaat om structureel meer tijd en aandacht voor jezelf, het anders leren omgaan met stress en een balans tussen werk-privé, inspanning- ontspanning, inspanning-rust, verstand-gevoel, energiegevers-energievreters, etc. Alleen zo zorg je voor een goede gezondheid om de lange termijn.

X