“Stress verminderen is niet moeilijk” volgens stress-wetenschapper Dr. Selye

“Stress verminderen is niet moeilijk” volgens stress-wetenschapper Dr. Selye

Dr. Hans B. Selye wordt in de wetenschap-wereld ook wel ‘vader stress’ genoemd. Hij was het namelijk die dit fenomeen voor ‘t eerst onderzocht en benoemde – in de jaren ‘30. Hij weet als geen ander hoe we stress verminderen, met één simpele oplossing nog wel.

stress verminderen Het fenomeen ‘stress’ is inmiddels niet meer weg te slaan uit ons dagelijks leven, uit onze gesprekken en de media. We leven in de eeuw van de eeuwige stress, mag je wel zeggen. En dat begon allemaal in de jaren ‘30, toen professor Hans Selye stress ‘ontdekte’.

Tip: altijd haast en stress? Volg onze 1-daagse cursus time management!
Meer weten?

Althans, hij gaf het een naam. En daarmee erkenning. En een oplossing voor enorm veel verschillende symptomen die tot dan toe onverklaarbaar waren gebleven – zoals een hoge bloeddruk, maagzweren en gebrek aan eetlust en energie. (Klinkt bekend..?)

Selye: “Er zijn een hele hoop ziektes die geen duidelijke oorzaak leken te hebben. Heel lange tijd zijn we daar naar op zoek geweest. De oorzaak is: alles dat stress veroorzaakt.”

Maar alles dat stress veroorzaakt is in feite alles wat we de hele dag door doen. Alle handelingen en acties verhogen onze bloeddruk of hartslag. Dat erkent Selye. Stress is dus niet het probleem. Stress is wél de veroorzaker van problemen als té hoge bloeddruk, burn-out en soms zelfs (bepaalde) depressies. Het probleem is namelijk: hoe we met die – natuurlijke! – stressgevoelens omgaan. Helemaal verkeerd, zegt Selye. (En die constatering klopt nog steeds, kan ik je alvast verklappen.)

G.A.S.-syndroom: wanneer stress een probleem wordt

Zijn unieke onthullingen (voor die tijd) over stress beschreef dr. Selye in zijn paper ‘A Syndrome Produced by Diverse Nocuous Agents’ in 1936. Een theorie over het probleem achter stress (dat hij toen “Nocuous Agents” noemde) die hij over een tijdsspanne van 10 jaar ontwikkelde, sinds zijn 2e jaar geneeskunde op 19-jarige leeftijd.

In dit levenswerk bewijst hij dat stress aan de bron staat van al die onverklaarbare symptomen (te hoge bloeddruk, depressie, eetproblemen, maagzweren) en dat (en nu komt de verrassing) het gebrek aan correct omgaan met stress de exacte veroorzaker ervan is:

stress verminderen 1

Zijn verklaring: G.A.S. – en nee, dat heeft even niet direct iets te maken met opstandige darmen. Het is de afkorting van ‘General Adaption Syndrome’. Een syndroom waarbij ons lichaam stress opneemt als standaard-modus. Dé veroorzaker van al die ellendige symptomen en stress-ziektes als burn-out en depressie.

Dat werkt zo: het G.A.S.-syndroom nestelt zich in ruwweg 3 fases in je lichaam, volgens Selye’s paper:

stress verminderen

  1. De alarm-fase. Je lichaam gaat in de vecht-of-vluchtmodus. Een modus die helemaal natuurlijk is, en op zich geen kwaad kan. Hij is zelfs evolutionair nodig om te kunnen overleven.
  2. De weerstand-fase. Hier gaat het zo ongeveer mis. Je lichaam begint resistentie op te bouwen tegen de alarm-fase. Het vechten-of-vluchten wordt de standaard-modus van je lichaam. Niet goed.
  3. De uitputtings-fase. Op dit moment (bij de één vrij snel, bij de ander pas na een tijdje) geeft je lichaam het op. De stress heeft te lang door het lijf gegierd, lange tijd zonder overheersende problemen en alleen een paar vage symptomen (klinkt misschien ook bekend..?), maar nu is het toch echt klaar. Finito. Gedaan. Uitgeschakeld. Inmiddels beter bekend als: burn-out.

En dat wonderlijks bewees Selye allemaal in één paper, op 29-jarige leeftijd, in 1936. Een paper dat in eerste instantie uiteraard veel weerstand van andere wetenschappers opriep, want zijn theorie was nu eenmaal omstreden – en misschien zelfs revolutionair – te noemen. En eentje die veel vragen opriep, waaronder: “Wat moeten we dan doen om dit tegen te gaan?”

Om zijn theorie uit te breiden, alle opstandige en twijfelende collega’s te overtuigen en de opvattingen over stress verminderen en uitputting voor altijd te veranderen, schreef Selye in 1956 het even revolutionaire boek ‘The Stress of Life’. Een grandioos verhaal dat later nog eens werd herzien en herdrukt in 1978 en tot op de dag van vandaag actueel is gebleven – vanwege zijn waardevolle informatie en stress verminderen tips.

Belangrijkste toevoeging op zijn originele theorie was namelijk de oplossing voor het probleem dat verkeerd omgaan met stress (G.A.S.) veroorzaakte.

Stress verminderen doe je zo, tips van dokter Selye

“De oplossing voor stress verminderen is niet op je kont gaan zitten, niks doen en zo min mogelijk werkuren maken…”

Is dit wél wat je in eerste instantie dacht? Het probleem van stress verminderen en burn-out is NIET dat we te veel werken; een statement dat hier al eerder gemaakt werd. En iets dat Selye in zijn persoonlijke leven ook wel bewezen heeft. Hij schreef meer dan 1700 wetenschappelijke papers en 39 boeken naast al zijn onderzoeken in zijn leven, zonder één enkele burn-out.

“…Het is omgaan met je natuurlijke stress-niveau, dat bij iedereen anders is. Ga geen gevecht aan dat je niet kunt winnen.”

Met dat gevecht niet aangaan bedoelt Selye zoiets als: neem niet teveel hooi op je vork. Pas de grootte van de hooibaal aan aan de grootte van je vork. Doe je dat niet, dan werk je jezelf in de nesten. Dát is zijn belangrijkste stress verminderen tip.

“Maar hoe dan?”

Dé manier om dat persoonlijke stress-niveau op acceptabel niveau te houden is – buiten ‘niet over je grenzen gaan’: meditatie.

Meditatie als oplossing voor het G.A.S.-probleem, dat is de enige echte conclusie van deze legendarische stress-wetenschapper. Om die reden werkte Selye in die tijd nauw samen met populair meditatie-deskundige en goeroe Maharashi Mahesh Yogi. Ja, dat is dezelfde Maharashi die later The Beatles begeleidde in hun ‘spirituele verlichting’ eind jaren ‘60.

stress verminderen Westerse stress-wetenschapper Hans Selye en Oosters meditatie-goeroe Maharashi
werkten samen om meditatie geaccepteerd medicijn tegen stress-overdaad te maken.

Stress verminderen door tweemaal daags 15 minuten meditatie; dát is het standaard voorgeschreven recept van stress-dokter Selye.

Waarom, dat legde hij destijds uit in een interview met dr. Robert Oates:

“Ik heb gemerkt dat het overduidelijke fysiologische en psychologische effect van meditatie extreem vruchtbaar werkt tegen stress in ons lijf. De wetenschap heeft al laten zien dat die effecten exact de tegenovergestelde zijn van de effecten wanneer ons lichaam probeert te voldoen aan de eisen van die stress aan hem stelt.

Ik zie het als een methode die het menselijk centraal zenuwstelsel sterker kan maken, zodat het niet meer lijdt onder stress. [..] En ik geloof dat, als je het zenuwstelsel kunt beïnvloeden door meditatie zodat het werkelijk kan ontspannen, je op je opperbest bent in het reageren op elke eis die aan het lichaam gesteld wordt. Het is een ideale oplossing.” – dr. Hans Selye

Wat dat in de praktijk betekent, volgens Selye’s onderzoek:

“Het onderzoek laat zien dat dit werkt voor je stofwisseling, ademhaling, huid, bloed lactaat, je breingolven en het cardiovasculair systeem. Ook heeft meditatie therapeutische effecten op lichamelijke ontregelingen die het duidelijkst te zien bij ‘stress-ziektes’ – voornamelijk bij mentale, cardiovasculaire, gastro-intestinale en hypersensitieve kwalen – kwalen veroorzaakt door inadequate reacties op stress in het dagelijks leven.”

Tip: meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'

stress verminderen Oja, en Beatles-drummer Ringo Starr is het ook met hem eens. In zijn eigen woorden, uit 2004:

“Voor mij is mediteren een pauze in het denken. De voordelen zijn het tot rust brengen van mijn geest en ziel. Aan het eind van de dag kan ik totaal kierewiet eindigen omdat ik bergen heb gemaakt uit molshopen. Met meditatie houd ik ze molshopen.”

Meer weten over stress verminderen?

Bekijk dit (enigszins slecht hoorbare, maar daardoor niet minder interessante) interview met dr. Hans Selye over zijn visie en tips om stress te verminderen:

 

Of lees al zijn stress verminderen tips in het tijdloze boek ‘The Stress of Life’, de herziene versie. Te veel gedoe? Hier vind je een gratis korte en waardevolle bespreking van het boek (van maar 4½ pagina) en hier vind je een heel praktisch artikel over de toepasbaarheid van meditatie in het dagelijks (kantoor)leven.

cursus time management
Mis geen enkele tip!
Meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'
Maximaal 2x per maand. Geen spam, beloofd!
Over de auteur

Gerald Essers • samen met mijn team bij Time Management.net help ik mensen en organisaties om met onze cursus time management hun tijd zo optimaal mogelijk te benutten door slimmer te werken. We inspireren vele grote en kleine organisaties in binnen- en buitenland waaronder: Shell International, Vodafone, Siemens, RTL Nederland, Rabobank, HP, L’Oréal, Heineken, diverse ministeries en universiteiten.

Trackbacks

  1. […] Dit stress-ritueel van je lichaam is op zich geen probleem, want je hebt deze stofjes nu eenmaal nod…. Zonder stress zou je je bed niet eens uit komen. […]

  2. […] een academicus en praktische software techneut – rechtstreeks uit de wetenschap. Hij onderzocht hoe stress werkte en wat hij kon doen om het te verminderen, zonder zijn activiteiten drastisch te […]

  3. […] Plan iedere dag ruimte in je agenda voor ad-hoc activiteiten Op basis van je eigen ervaring kun je het beste inschatten hoeveel dat moet zijn. Geen flauw idee? Zorg dan voor inzicht door een tijdje je tijd te registreren met Toggl. Heb je écht een baan waar het grootste deel van je werk op dezelfde dag binnenkomt als dat het afgerond moet zijn, dan zul je dus het grootste deel van je dag voor ad hoc activiteiten beschikbaar moeten houden en blijft er dus weinig ruimte over voor geplande (lange termijn) activiteiten in je agenda. Is dat niet het geval, dan kun je met veel minder tijd voor ad hoc activiteiten toe. Een richtlijn voor de gemiddelde kantoorwerker is om 60% van je tijd vooraf te plannen (vergaderingen, e-mail verwerken, werken aan lange termijn projecten etc.) en 40% van je tijd bewust vrij te houden in je agenda voor ad hoc taken. Het voordeel hiervan is dat je je werk af krijgt en dat je met een goed gevoel naar huis gaat. Scheelt ook nog eens bakken met stress! […]

  4. […] Of werk je drie dagen per week 8 uur en kom je dan alsnog doodop thuis? Vraag je baas eens of je ook vier keer 6 uur mag werken. Waarvan één dag ook nog thuis. Zo blijft je energiepeil hoog, zonder dat je salaris moet inleveren. Reken maar dat dat wonderen doet voor je productiviteit en je stresslevels. […]

  5. […] werkstress? Klopt, maar daar kun je tegen de avond weinig meer aan […]

  6. […] Te laat komen is ook slecht voor je, omdat het directe fysieke gevolgen heeft! Een overdosis stress, onder […]

  7. […] Stress. Druk. Volle inbox. Vol hoofd. Bijna onvermijdelijke bijwerkingen van ons volle leven. Gelukkig kun je in geval van nood stress verminderen met natuurlijke anti-stress-stoffen. Uit een potje of (nog beter) uit je lunch! […]

  8. […] scherp staan. Het is dit moment waarop je de toon zet voor de rest van de dag. Wordt het er eentje vol stress, of vol […]

  9. […] alleen, als je worstelt met een flinke werk-overload, een altijd-druk-schema en een duidelijk stress overschot. Je hebt het druk, of je bent een sukkel. Dat lijkt tegenwoordig zo’n beetje de […]

  10. […] dat problematisch is, die cortisol-bom in de ochtend? Cortisol, da’s je stresshormoon. En stress, da’s je ochtendhumeur katalysator. En je ochtendhumeur, da’s je slechte dag […]

  11. […] Dat zijn dus al 30 + 20 + 60 + 20 minuten = 1,5 uur voor die ‘ene taak’. Dat kan! Geen probleem, zelfs. Maar wees er bewust van – en plan bewust. Heb je (in je hoofd) een uurtje voor de taak gereserveerd, dan werk je jezelf alleen maar in de stress. […]

X